Hadis alaninin dogus ve gelisim tarihini, kisacasi olusumunu tamamladigi süreci kavramak, ortaya cikan yapi ve kaidelerin arka planinda bulunan düsünsel boyutu fark etmeyi gerekli kilar. Düsünsel boyutu kesfetmek icin ise ayni sürecte ortaya cikan ve hadiscileri cevap üretme durumunda birakan fikrsiyas tartismalari ve bilgi alanlari arasindaki etkilesimleri takip etmek en isabetli yol olarak görünmektedir. Bununla birlikte her bir dönemin ve o dönemde ortaya cikmis her bir ürünün kesin cizgilerle ayrilmis ve tamamlanmis tek tip süreclere tabi oldugunu düsünmek yerine, farkli tavirlara sahip kisileri ve hatta tek kisinin hayatinin farkli dönemlerinde farkli tavirlar gelistirmis olabilecegini, diger taraftan kisisel fikirler ile zorunluluklar arasinda bir takim dengelerin gözetilmis olma ihtimalini dikkate almak gerekmektedir. Bahsettigimiz husus, kelam düsüncenin hadis ilmine etkisini canli bir sürec dahilinde takip etmenin gerekliligine isaret etmektedir. Zira bu canli iliskiler göz ardi edildiginde, belli dönemlerde görülen muhtevalari esas alan yaklasimlarin zaman zaman cikmaza girmesi kacinilmazdir.
Calismamizin hedefi, hadisin bir ilim haline gelisinde kelam düsüncenin dogrudan ya da dolayli etkisini göstermektir. Kitabin basliginda kelam tabiri, itikad tutumlari da icine alacak genislikte kullanilmistir. Düsünce tabirini ise, cok daha genis tutum, durus ve yaklasimlara isaret etmek maksadiyla benimsemis bulunuyoruz. Kelam düsünce ile kastettigimiz, özellikle Mutezile ile ortaya cikan kelam tutum ve tercihlerle sinirli olmayip en genel anlamda, mevcut bir konumu, fikri vb. savunmak icin gelistirilen konusma ya da yazma formu anlamindaki tutumdur. Ayni zamanda teolojik ve ideolojik prensipleri esas alarak tikel yaklasimlar ortaya koymaktir. Buna göre kelam düsüncenin etkisi, akaid esaslarini akl yöntemle savunmayi da icerecek bicimde, bahsedilen tercihlerin dogrudan ve dolayli neticeleri ile farkli yapilara yansimalarini topluca ifade etmektedir.
